19 juli 2017
De toekomst kennen?
Deze week op een voorbereidende vergadering voor de priesterraad van het vicariaat Vlaams-Brabant en Mechelen, stelde de moderator voor om ons eens te bezinnen over de vraag van de toekomst van de Kerk bij ons. Op het eerste gezicht een interessant project, maar op het tweede gezicht niet zijn er vraagtekens te plaatsen bij zo’n opdracht. De priester die het voorstelde is zelf zeventig jaar en beweerde dat vele mensen hem de vraag stellen: ‘Hoe ziet gij de toekomst van de Kerk?’. Ikzelf ben vijftig en heb die vraag eigenlijk nog niet gekregen. Ik wil ze wel aan mezelf stellen, maar ik voel me onbekwaam om een antwoord te geven wegens het ontbreken van een glazen bol en wegens gebrek aan ambitie om mij daarmee bezig te houden. Ik vind het immers een vermoeiende vraag omdat ze al decennialang wordt gesteld. De antwoorden worden al vlug slogans die een eigen leven gaan leiden: ‘De Kerk van de toekomst zal priesterarm zijn!’, ‘De Kerk van de toekomst zullen kleine, maar overtuigde gemeenschappen zijn!’, ‘De Kerk van de toekomst is in de grootstad!’… ga zo maar door. Het is al decennialang een litanie van gedachten waarin de eigen wensen, de eigen hoop en wanhoop meer uitgedrukt worden dan wat de heilige Geest vermag.
Ik ontmoette deze week een professor filosofie die mij sprak over de duidelijke toekomstvisie van sociologen en sommige pastoraaltheologen die dertig jaar geleden meenden te weten dat volksgeloof op haar laatste benen stond en dat bedevaartplaatsen als Scherpenheuvel geen toekomst hadden. Ik ken dat discours want toen zat ik zelf als student op de verheven universiteitsbanken. Nu breken de theologen zich het hoofd over het fenomeen van de volksreligiositeit die blijkbaar sterker is op onze dagen dan hun collega’s hadden voorzien. Hoe relatief en bedrieglijk een vraag naar de toekomst kan zijn!
En toch is de vraag op zich waardevol en menselijk. Welke ouder, grootouder vraagt zich niet af hoe de toekomst zal zijn. Ze doen dit uit zorg en liefde voor hun kinderen. ‘In welke wereld zullen ze opgroeien en bloeien?’ Soms wordt de vraag gesteld uit een verlammende angst. Mensen besluiten dan er nu het beste van te maken en geen kinderen te wensen. ze spelen op ‘safe’ en weren de bedreigende toekomst af en maken ze tegelijk onmogelijk. Anderen maken de toekomst mogelijk door vertrouwen te geven, groei mogelijk te maken en e toekomst niet te hypothekeren door in het heden geen onverantwoorde dingen te doen. We zien beide houdingen duidelijk in de discussie rond de opwarming van de aarde. Sommigen ontkennen en dus lustig voort met het uitbuiten van de natuur, anderen onderkennen de problematiek en zetten zich in om het tij te keren.
Een vraag naar de toekomst wordt maar interessant en waardevol als ze verbonden wordt met liefde voor het heden. Wie vandaag ernstig neemt omdat hij ervan houdt, zal de toekomst ook liefdevol ingaan. Is het voor gelovigen belangrijker te weten wat er staat te gebeuren (ook al kunnen we het niet echt weten) om de toekomst mogelijk te maken, of is het belangrijker om nu vanuit het fundament van ons geloof te leven en leven te geven? Christenen hebben het hart en het hoofd vol van het visioen van het Rijk Gods. Niet als een droombeeld, maar als een realiteit. Christus toont het Rijk Gods in iedere ontmoeting waarvan het evangelie spreekt. Het is een realiteit die nu al ervaarbaar is. De apostelen en sedertdien allen die in de heilige Geest gedoopt zijn, hebben de roeping en de zending om van dat Rijk te verkondigen door ervan te getuigen. De toekomst is dus zichtbaar, ervaarbaar in iedere gedoopte die zich overgeeft aan de werking van de heilige Geest, veeleer dan aan zijn eigen kunnen en niet-kunnen.
De sleutel voor toekomst van de Kerk hebben we zelf in handen. Het zijn niet de optimisten of de pessimisten die ze klaar en duidelijk voor ogen hebben, laat staan die toekomst zullen maken. Het zijn gelovigen, niet meer en zeker niet minder.